AIDS

 

 

 

Hoe zit het nou met AIDS?

 

AIDS, het Acquired Immune Deficiency Syndrome, is een ziekte van het immuunsysteem. Voor het eerst ontdekt in 1982, en vanaf dat moment onderscheiden als een aparte ziekte. In meer dan 90 procent van de gevallen is AIDS fataal bij patiënten die langer dan twee jaar besmet zijn met het AIDS-virus.

 

De verwekker van de ziekte is het Humaan Immunodeficiëntievirus, afgekort HIV. Van HIV zijn twee vormen bekend namelijk HIV-1 en HIV-2. HIV-1 is de vorm die vooral in de westerse wereld voorkomt, en ik zal me daarom tot deze vorm beperken.

 

Het HIV-virus is een retrovirus. Een retrovirus bestaat enkel uit RNA. Bij invasie in de gastheer wordt dit RNA door middel van een enzym, reverse transcriptase, omgeschreven tot DNA. Vervolgens wordt het gevormde DNA ingebouwd in het gastheer DNA. Het virus codeert voor vier enzymen, de eerste twee werken samen als reverse transcriptase. Het reverse transcriptase zorgt ervoor dat van een enkelstrengs RNA streng, een dubbelstrengs DNA kopie gemaakt. Het derde enzym, een integrase, snijdt het gastheer DNA open, en bouwt hier de gevormde DNA streng in. Het vierde enzym, een protease, speelt een rol bij het in elkaar zetten van het virus, wanneer nieuwe virussen gevormd worden. De in de membraan van het virus gelegen eiwitten, zijn instaat om targetcellen te herkennen, en zich hiermee aan de target te binden. Targetcellen zijn cellen waaraan het virus specifiek bindt.

 

De binding van het virus geschiedt aan het cd4-eiwit, welke voorkomt op het oppervlak van helper T-cellen. T-cellen zijn witte bloedcellen.

 

Na binding wordt het gevormde virus-DNA ingebouwd in de T-helper cel. Door inbouwing in deze cellen kan het immuunsysteem geen greep krijgen op het virus, omdat het virus als het ware verscholen zit in de cel. Doordat het DNA van het virus ingebouwd zit in het DNA van de witte bloedcellen kan het immuunsysteem geen vat krijgen op het virus. In de witte bloedcel vindt nu vorming van nieuwe virusdeeltjes plaats, die in het lichaam komen. Het lichaam maakt hiertegen antistoffen, en breekt daarmee een gedeelte van de nieuw gevormde virussen af. Het afweersysteem is echter niet in staat om al de virusdeeltjes af te breken, zodat een gedeelte toch nog andere T-lymfocyten kan afbreken. Uiteindelijk zullen alle T-lymfocyten besmet raken en afsterven, met als gevolg dat ons immuunsysteem niet optimaal meer werkt en we door bijvoorbeeld een `simpel` griepje kunnen sterven. Het virus kan ook nog een aantal andere effecten hebben zoals aantasten van het zenuwstelsel of een bepaalde vorm van kanker veroorzaken.

 

Tot voor kort was er nog geen geschikte kuur tegen AIDS ontwikkelt. De drug Zidovudine, beter bekend als AZT, was in staat de vooruitgang van de ziekte tegen te houden, en hiermee het leven van de met het HIV-virus besmette patiënten te verlengen. Echter een middel om genezing te bewerkstelligen is nooit gevonden.

 

Maar in 1997 vond er een ware revolutie plaats. In het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam zijn wetenschappers erin geslaagd een nieuwe therapie te ontwikkelen. Deze therapie was in staat om in een tijd van zes maanden meer dan 99 procent van het virus uit te roeien.

 

De middel wordt ook wel de AMC-coiktail genoemd. Hij bestaat uit drie antivirale drug middelen. Twee van deze middelen remmen het reverse transcriptase. Het virus kan niet meer omgezet worden, zodat het ingebouwd kan worden in het gastheer DNA. Het derde enzym verhindert de inbouw van het gevormde DNA in het gastheer DNA. Bij toediening van deze cocktail is bij alle proefpersonen 99,9% van het virus uitgeroeid.

 

Deze vorm van therapie heeft voor vele HIV-patiënten zeer hoopvolle verwachtingen gewekt. Ondanks de hoge prijs van deze therapie wordt hij in Nederland toegepast. Maar zoals de wetenschappers al lieten weten bij de introductie van de therapie. Er is een nieuw middel gevonden om HIV uit te roeien, maar we moeten voorzichtig zijn met te zeggen dat we hiermee het gehele AIDS probleem uit de wereld kunnen helpen.En ze hadden gelijk.

 

In het begin van dit jaar werd ontdekt dat bij een aantal patiënten de therapie niet aansloeg. Nadere analyse leerde dat het HIV-virus zich een klein beetje veranderd had, met als gevolg dat de therapie niet meer werkte. Het zal weer een tijd kunnen gaan duren voordat we ons hier tegen gewapend hebben. En het zal ook een strijd worden, want wanneer wij iets nieuws gevonden hebben zal ook het HIV-virus iets nieuws vinden. Soortgelijke berichten worden waargenomen bij andere infectieziekten. Ook hierbij raken de ziekteverwekkers resistent tegen de door ons ontwikkelende antimiddelen. Steeds meer wetenschappers spreken hun bezorgdheid uit, en laten weten dat in de toekomst steeds meer mensen zullen overlijden aan de gevolgen van infectieziekten.

 

HIV verspreidt zich door seksueel contact, via bloed en bloedprodukten en congenitaal (erfelijk overdraagbaar). Van alle AIDS gevallen doet zich thans ongeveer 70% onder homosexuele mannen voor, 10-20% onder intraveneuze (drugtoediening door injectie in de aderen) druggebruikers, 1-5% onder hemofiliepatiënten (bloederziekte) en 1% onder andere risicogroepen. Momenteel is er een beperkte verspreiding naar heterosexuele risicogroepen. HIV is aangetoond in vele lichaamsvloeistoffen, zoals tranen en speeksel. In de praktijk blijkt dat alleen transmissie optreedt via bloed, sperma en genitaal slijm van vrouwen.

 

Een ander uiterst betrouwbaar middel om je s te beschermen tegen zulke infectieziekten is het voorkomen van besmetting. Uiteraard weten wij heel goed hoe dat moet, maar in de praktijk blijken toch maar heel weinig mensen hier gebruik van te maken. Ik wil daarom ook afsluiten met de slogan SOA's zijn overal verkrijgbaar, condooms trouwens ook!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

 

 

Vragen:

  1. Wat is het belangrijkste dat je na het lezen van deze tekst geleerd hebt?
  2. Leg uit wat een retrovirus is?
  3. Wat voor slimme manier gebruikt het HIV-virus om in de gastheer te verblijven en zich te vermenigvuldigen?
  4. Noem een gevaar voor het ontwikkelen van steeds meer antimiddelen tegen bacteriën en virussen.
  5. Wat is het uiteindelijk grote voordeel van het voorkomen van infecties van AIDS, behalve dat er minder mensen ziek door zullen worden?

 

 

Docentenhandleiding

 

Deze tekst is in eerste instantie bedoeld om duidelijk te maken wat de gevolgen kunnen zijn van AIDS. Nog veel te vaak hoor je dat mensen te slecht geïnformeerd zijn over allerlei vormen van geslachtsziekten, en dat het uiterst belangrijk is om besmetting te voorkomen. Vooral voor jonge mensen is het juist van essentieel belang om bewust te zijn van de gevolgen van een besmetting. Vooral met het oogpunt op nog veel wisselende contacten bij deze groep mensen. Het wordt nog moeilijker omdat we vaak te maken hebben met verschillende opvattingen met betrekking tot dit probleem.

Als centraal voorbeeld heb ik AIDS gekozen. Met dit voorbeeld wil ik duidelijk maken wat de gevaren zijn, en dat het vinden van een oplossing niet zo voor de hand ligt, maar dat dit jaren van onderzoek vergt. En zelfs na jaren kan men nog op een dood spoor lopen. Alles wat in deze tekst naar voren is gekomen, is afkomstig van zeer vooraanstaande wetenschappelijke literatuur. Dat wil zeggen dat voordat het gepubliceerd is, volgens uiterst strenge normen is becritiseerd. Dit gebeurt door een zeer strenge commissie.

Verder moet men over een relevante hoeveelheid biologische kennis beschikken, om de tekst te kunnen begrijpen. De tekst is goed te gebruiken als additionele studiestof, om naast de zeer algemene basiskennis die het leerboek biedt, een toepassing te laten zien van een probleem in de praktijk. Natuurlijk is dat in dit geval wel enorm ingeperkt, maar dat is nodig om de tekst voor een ieder die niet over zoveel biologische kennis bezit te kunnen begrijpen. Verder treft u ook geen kritiek in de tekst aan, iets wat toch eigenlijk belangrijk is voor een wetenschappelijke naschouwing. Dit maakt de tekst dus toch enigszins transparant, maar dat is nodig omdat het onmogelijk is om alles wat er over AIDS gepubliceerd wordt samen te vatten in een tekst van twee paginaís. Ik hoop dat mensen die tot nog toe een vrij nonchalante opvatting hebben met betrekking tot sexueel overdraagbare aandoening, na het lezen van deze tekst meer bewust zullen zijn van de gevaren die onbeschermd sexueel contact met zich mee kan brengen. En vooral het besef krijgen dat het grootste wapen tegen infectieziekten nog altijd het voorkomen is.

 

Antwoord op de vragen:

  1. Het is heel belangrijk om beschermd sexueel contact te hebben om op die manier verspreiding van infectieziekten te voorkomen.
  2. Een virus die uitsluitend uit RNA bestaat, die vervolgens in de gastheer omgeschreven kan worden in DNA.
  3. Hij verblijft en vermeerdert zich in de T-lymfocyten (T-helper cellen). Deze cellen zijn niet in staat om viruspartikels aan te bieden aan het immuunsysteem, en hieropvolgend een immuunreactie in gang te zetten.
  4. Er komt een steeds grotere aantal varianten van bacteriën en virussen in de populatie terecht.
  5. Het virus zal niet meer kunnen persisteren in de populatie, en zal uitsterven.

 

 

naar boven