Anorexia Lea Dijksman In de puberteit merk je dat er in je lichaam verschillende processen plaatsvinden. Deze processen zorgen voor je lichamelijke en geestelijke ontwikkeling. Voorbeelden van veranderingen aan het lichaam van een meisje zijn bijvoorbeeld het ontwikkelen van borsten en een toename van vetweefsel. Vooral de ontwikkeling van meer vet kan er bij meisjes voor zorgen dat ze zich te dik gaan voelen. Meestal zullen ze zich ook vergelijken met modellen op tv en in bladen, die vaak te mager zijn. Dit kan tot gevolg hebben dat ze willen gaan lijnen. Op zich is dat niet erg, als ze maar gezond blijven.     Hoe begint anorexia? Sommige meisjes kunnen in de pubertijd zo erg gaan lijnen, dat ze een eetstoornis ontwikkelen. Dit betekent dat ze niet meer gewoon kunnen eten, en de hele dag met eten bezig zijn. Een voorbeeld van een eetstoornis is anorexia nervosa (ook wel anorexia genoemd). Mensen die aan anorexia lijden, hebben een verstoord beeld van de omvang (de dikte) en de vorm van hun eigen lichaam. Dit betekent dat ze denken dat ze dik zijn. Zelfs als ze erg vermagerd zijn, zullen ze nog steeds willen lijnen. De artsen die onderzoek doen naar hoe dit kan, denken dat mensen met anorexia een bepaald stofje in de hersenen missen. Dit bleek ook al de oorzaak te zijn van depressies, dus misschien is het in de toekomst mogelijk om anorexia net als depressies met medicijnen te behandelen.   Anorexia komt ook bij jongens voor, maar bij meisjes twintig keer zoveel. Daarom zal het in deze tekst voor het gemak over meisjes met anorexia gaan.     Andere oorzaken: Anorexia kan ook nog andere oorzaken hebben dan alleen lijnen. Soms krijgt iemand anorexia door een ernstige psychische stoornis, zoals een depressie, schizofrenie, of een fobie voor dikker worden. Er zijn artsen die geloven dat anorexia ook veroorzaakt kan worden door storingen in de hypothalamus. De hypothalamus is een klier die functies zoals honger, dorst en seksuele activiteit regelt.     Welke verschillende vormen zijn er? Er zijn twee vormen van anorexia: het beperkende type mensen en het type met vreetbuien. Het beperkende type zal voornamelijk zo min mogelijk eten. Het type met vreetbuien heeft periodes waarin ze veel eet, maar hier zal ze zich schuldig over voelen. Om het eten kwijt te raken zal ze alles weer uit willen braken (bijvoorbeeld door een vinger in de keel te steken). Een andere mogelijkheid om het eten snel weer kwijt te raken is het slikken van diuretica (medicijn waarvan je erg moet plassen) of een laxeermiddel (medicijn waarvan je diarree van krijgt).     Hoe herken je iemand die anorexia heeft? Iemand met anorexia zal erg vermageren, maar dit kan ze verbergen met ruime kleding. Andere lichamelijke kenmerken zijn erge moeheid, slaapstoornissen (bijvoorbeeld niet goed in slaap kunnen komen), verstopping (niet goed kunnen poepen), droge huid, gescheurde nagels en donzig haar op de wangen, nek, onderarmen en benen. Bij meisjes zal ook de menstruatie stoppen. Verder zal een patiënt overdreven intensief sporten, overactief en depressief zijn en zich geheimzinnig gaan gedragen. Toch is het belangrijkste kenmerk van anorexia het extreem magere lichaam. Iemand heeft anorexia als zij (of hij) meer dan 15% van het normale lichaamsgewicht heeft verloren. Dus iemand die eerst 50 kilo woog, zal als ze anorexia heeft nog minder dan 42 kilo wegen!     Hoe kan anorexia behandeld worden? Als de patiënt erg veel is afgevallen, zal ze in het ziekenhuis moeten worden opgenomen. Als ze echt niets meer kan eten, zal er sondevoedsel gegeven worden. Sondevoedsel is vloeibare voeding, dat via een slangetje door de neus of mond direct in de maag kan worden gebracht. Als ze weer iets aangekomen is, wordt een voedingsprogramma samengesteld. Hierin staat hoeveel en wanneer de patiënt per dag moet eten. Tegelijk zal ze therapie moeten volgen. Tijdens de therapie zal een therapeut haar helpen te begrijpen dat ze meer moet eten en niet meer mag lijnen. Hierbij is het grootste probleem, dat de patiënt het fijn vindt om controle over haar lichaam te hebben. Voor haar betekent dit dat ze controle over haar eigen leven heeft. Dit betekent dat het voor haar moeilijk is om hulp te accepteren. Als de patiënt weer het juiste gewicht heeft, mag ze naar huis. Toch is ze dan nog niet helemaal genezen. Er is altijd een kans op terugval. Dit betekent dat ze weer ziek zal worden en veel zal afvallen. Om dit te voorkomen zal de familie een oogje in het zeil moeten houden. Ook zal ze nog regelmatig naar de huisarts moeten gaan ter controle.     Welke gevaren heeft anorexia? Het uithongeren kan zulke ernstige vormen aannemen dat er infecties (ontstekingen) in het lichaam op treden of dat er gevaar is voor uitdroging (doordat er te weinig vocht in het lichaam is). De patiënt kan hartklachten krijgen als er te weinig mineralen in het bloed over zijn. Deze klachten kunnen tijdelijk verholpen worden door het geven van sondevoeding. Helaas zijn er ook patiënten die niet genezen. Vijf tot tien procent kan de ziekte niet overleven. Om te genezen moet een anorexia-patiënt toch weer zelf gaan eten.         Heb ik anorexia? Als je jezelf afvraagt of je anorexia hebt, kan je allereerst uitrekenen of je een gezond gewicht hebt. Hiervoor kan je jouw "Body Mass Index" (BMI) uitrekenen. Hiermee reken je uit of je te licht of te zwaar bent voor je lengte.   Zo wordt het uitgerekend: BMI = gewicht (in kilo's) / (lengte (in meters))2 Als het getal wat je hier uit krijgt tussen de 20 en de 25 zit, heb je zeker een goed gewicht. Bijvoorbeeld: Je bent 1.68 m en je weegt 50 kilo. Berekening: 50/(1.68)2= 17.7 Dit zou betekenen dat je te licht bent voor je lengte.       Als het getal lager is dan 20, kruis dan aan wat op jou van toepassing is:     Je denk voortdurend aan eten en calorieën. Je plant je voedselopname heel zorgvuldig en raakt in paniek wanneer je je daar niet aan kunt houden. Je weegt jezelf veelvuldig, vaak meerdere keren per dag. Je raak in paniek wanneer je bent aangekomen, al is het maar een paar pond. Je voelt je sterk wanneer je niet eet. Je stemming wordt grotendeels bepaald door wat je eet en wat je weegt. Wanneer je volgens jezelf teveel of 'verboden' voedsel eet, wil je dit zo snel mogelijk kwijt raken. Je gebruikt hiervoor laxeermiddelen, of je probeert het eten met overgeven er weer uit te gooien. Je doet veel aan lichaamsbeweging en raak in paniek als je naar jou idee niet genoeg hebt gesport. Je probeert sociale situaties waarin gegeten wordt te vermijden en verzint smoesjes om daar niet naar toe te hoeven gaan. Je hebt last van de lichamelijke verschijnselen die genoemd worden onder het kopje "Hoe herken ik iemand die anorexia heeft". Je denkt of houdt jezelf voor dat er niets met je aan de hand is, ook al kun je bijna nergens anders aan denken.   Als je meer dan twee hokjes aangekruist hebt en je BMI getal is te laag, is het verstandig om bij de huisarts langs te gaan. Je kunt ook altijd informatie aanvragen bij de Stichting Anorexia en Boulimia Nervosa (voor adressen en telefoonnummers zie volgende pagina).       Maak je maar geen zorgen?   Anorexia is een psychische ziekte ('zit tussen de oren'), maar het is wel iets om je zorgen over te maken.       Vragen: 1) Noem vijf lichamelijke kenmerken van anorexia. 2) Heb je anorexia als je altijd erg moe bent, en last hebt van slaapstoornissen? 3) Waarom zijn er minder jongens die anorexia krijgen? 4) Wat zou je kunnen doen als je vermoedt dat iemand anorexia heeft?       Informatie te verkrijgen bij: Stichting Anorexia en Boulimia Nervosa, Postbus 67, 6880 AB Velp, 0900-8212433 (iedere werkdag van 8.30-17.30). SOS telefonische hulpdienst 0900-0767 (24 uur per dag). Internet-site: www.sabn.nl Internet-site: www.aabainc.org