Wetenschappelijk onderzoek in de tropen
INDEX
- BIOLOGIE
- ONDERZOEKSOPZET
- SAMENWERKING
- UITLEG EN VOORLICHTING
- PRIMITIEVE OMSTANDIGHEDEN
- AFRONDING
- VRAGEN EN OPDRACHTEN
- LERARENHANDLEIDING BIJ VRAGEN EN OPDRACHTEN
- VRAGEN EN ANTWOORDEN
- VOOR MEER INFORMATIE
BIOLOGIE
Veel middelbare scholieren hebben een slecht overzicht van de mogelijkheden die het vak biologie hen na de studie biedt. Wat je naast het leraarschap nog meer kan doen binnen de biologie wordt vaak te weinig toegelicht binnen de middelbare schoolcarrière. Biologisch onderzoek is echter de basis van de natuur- en milieubescherming en is onmisbaar voor de medische wetenschap.
Een tak binnen de biologische wetenschap is ecologisch onderzoek in tropische landen. Hierbij draait het vaak om onderzoek naar oerwouden, watergebieden en specifieke dier- en plantensoorten die in deze landen veelvuldig voorkomen. Deze lesbrief is bedoeld om een beter inzicht te krijgen omtrent de realisering en uitvoering van wetenschappelijk onderzoek in de tropen. Aspecten die worden behandeld zijn voor het uitvoeren van onderzoek in tropische landen van groot belang. Ter verduidelijking wordt er regelmatig verwezen naar een zeeschildpadden onderzoek dat momenteel wordt uitgevoerd in Suriname (Zuid Amerika) door de Nederlandse organisatie Biotopic.
-Naar Boven-
ONDERZOEKSOPZET
Het starten van een onderzoek begint altijd met het schrijven van een plan, het zogenaamde projectvoorstel. Hierin moet duidelijk worden gemaakt: wat het doel is van het onderzoek; waar het onderzoek wordt uitgevoerd; hoe er te werk wordt gegaan om het doel te bereiken; en wanneer het onderzoek uitgevoerd zal worden. Een projectvoorstel is bedoeld om potentiële financiers te stimuleren om het project te steunen. Ook zullen alle mensen en organisaties die betrokken worden bij het onderzoek inzage hebben. Verder zal een projectvoorstel als werkplan gebruikt worden.
- Wat:
Het verzamelen van informatie zodat de Surinaamse zeeschildpadden-populaties optimaal beschermd kunnen worden om ze te behoeden voor uitsterving.
- Waar:
Het onderzoek wordt uitgevoerd op twee Surinaamse stranden waar de meeste zeeschildpadden hun nesten maken (Galibi Natuurreservaat & Matapica strand).
- Hoe:
De zeeschildpadden worden gemerkt om betrouwbare populatie-schattingen te kunnen maken. Bloedmonsters worden genomen om met DNA technieken de gezondheid van een populatie te bepalen. Er wordt onderzocht welke legplaatsen het beste zijn om eieren in te begaven. Het verplaatsen van nesten kan er voor zorgen dat stropers ze niet vinden.
- Wanneer:
Voorbereidingen beginnen in februari. Het veldwerk wordt uitgevoerd tijdens het legseizoen in de maanden april tot augustus. De uitwerking van de verzamelde gegevens vindt plaats in de maanden september en oktober.
-Naar Boven-
SAMENWERKING
Projectvoorstellen worden serieuzer genomen als ze uit naam van een organisatie worden geschreven. Het is dan ook van belang om er voor te zorgen dat er een organisatie achter het onderzoeksplan staat (universiteit, natuurbeschermende organisatie, stichting, bedrijf).
De allerbelangrijkste samenwerking die opgezet moet worden is die met organisaties in het tropische land. Dit kunnen overheidsinstellingen zijn maar ook kleine plaatselijke organisaties die zich bezighouden met hetzelfde onderwerp als het onderzoeks-onderwerp. Deze contacten zijn van groot belang omdat zij vaak kunnen bemiddelen bij werk- en exportvergunningen.
Werken in een andere cultuur vergt altijd voorbereiding. Waarden en normen kunnen verschillen en daar moet een onderzoeksteam van op de hoogte zijn. Dit kan veel problemen voorkomen en een samenwerking bevorderen. In sommige landen gelden wetten die in Nederland niet hetzelfde zijn. Denk bijvoorbeeld maar aan het Nederlandse drugbeleid dat in de meeste andere landen veel strenger is. Ook wordt er in sommige landen bepaald soort gedrag niet gewaardeerd. Denk bijvoorbeeld aan kleedgedrag of de sociale omgang met de inwoners van dat land. Ook komt het voor dat er een intensief contact ontstaat tussen lokale inwoners en onderzoekers. Als onderzoekers bijvoorbeeld te maken krijgen met lokale indianen dan is het van groot belang dat iedereen weet hoe je in deze cultuur omgaat met normen en waarden.
Ter voorbereiding van een langdurig onderzoek worden er vaak korte pioniersstudies uitgevoerd. Tijdens deze korte studie wordt er gekeken of een bepaald onderzoek realiseerbaar is en met welke aanwezige lokale en/of nationale organisaties er samengewerkt dient te worden.
- Organisatie:
Het schildpadden-project wordt uitgevoerd onder de naam van een Nederlandse natuurbeschermende organisatie (Biotopic). Deze stichting onderhoudt intensieve contacten met de universiteiten en het Wereld Natuur Fonds.
- Plaatselijke Organisaties:
In Suriname houdt één overheidsinstelling zich bezig met zeeschildpadden-onderzoek (Stichting Natuurbeheer Suriname, STINASU). Zij verlenen vergunningen voor alle activiteiten die in Suriname worden uitgevoerd met betrekking op zeeschildpadden.
Ook een kleine stichting opgericht door lokale indianen houdt zich bezig met de bescherming van zeeschildpadden.
Zij worden intensief betrokken bij de activiteiten op de stranden.Met de pers en toeristenbureaus wordt vaak samengewerkt om een goede voorlichting mogelijk te maken.
- Cultuur:
Vooral het samenwerken met lokale indianen vergt vele culturele aanpassingen. Het is van het grootste belang hun normen en waarden te respecteren. Als onderzoeker ben je een gast van de bewoners van het land waarin je werkt.
De huidige politieke spanningen tussen Suriname en Nederland zorgen soms voor een vijandige houding van de Surinaamse bevolking tegenover Nederlanders. Dit zorgt soms voor onvoorspelbare problemen die alleen met veel geduld kunnen worden opgelost.
UITLEG EN VOORLICHTING
Met behulp van het projectvoorstel kunnen alle betrokken organisaties op de hoogte worden gebracht van het uit te voeren onderzoek. Tijdens de uitvoering van het onderzoek zullen zij van de laatste ontwikkelingen op de hoogte worden gehouden. Het wordt zeer gewaardeerd als ook inwoners van het tropisch land informatie ontvangen met betrekking op de werkzaamheden. Voorlichting op universiteiten, scholen en gemeenschapshuizen is een geschikte manier om dit te realiseren. De aanwezigheid van een onderzoeksteam wordt hierdoor meer gewaardeerd wat het werkplezier vergroot.
- Sinds 1997 is het wetenschappelijk onderzoek in Suriname uitgebreid met een voorlichtingsprogramma. Hiervoor zijn diverse voorlichtingsboekjes en folders gemaakt die op scholen en onder belanghebbende worden verspreid.
- Regelmatig worden er presentaties gegeven op de universiteit, overheidsinstellingen en andere belangengroeperingen.
- Het intensief contact onderhouden met de pers is een prima middel om een breed publiek te voorzien van informatie. In Suriname wordt er veel aandacht besteed aan het geven van interviews voor radio, televisie en kranten.
-Naar Boven-
PRIMITIEVE OMSTANDIGHEDEN
Vaak zijn werkomstandigheden in tropische landen verre van luxe. Op de plekken waar onderzoek wordt verricht is vaak geen stroom, stomend water, een gasfornuis, of een supermarkt. Als het gaat om langdurig onderzoek is het belangrijk dat er goed wordt nagedacht over hoe te overleven onder deze omstandigheden.
Voorbereidingen om je te wapenen tegen schimmels, insectenbeten, parasieten zijn in tropische landen belangrijk. Meestal zijn inentingen in Nederland tegen ziekten die in tropische landen voorkomen verplicht of worden ze sterk aangeraden.
Als je werkt in de natuur merk je dat er ook andere dieren in deze omgeving wonen. Je moet dan ook voorbereid zijn op ontmoetingen met deze dieren. Zorgen voor anti-gif tegen aanwezige giftige slangen en een volledig EHBO pakket om dierenbeten te verzorgen zijn nodig.
- Tijdens het verblijf in het veld wordt er regenwater verzameld om aan de waterbehoefte te voldoen. Als er na lange droge periodes watertekorten zijn dan kan er met jerrycans water gehaald worden in een verderop gelegen indianendorp. Omdat het drie uur varen is naar de dichtstbijzijnde markt wordt er om de drie weken eten gekocht.
- Het kustgebied van Suriname bestaat uit veel moerasgebieden. Hierdoor zwermen er regelmatig miljoenen muggen uit. Op de Surinaamse legstranden hebben onderzoekers vaak last van deze kleine vampiers. Ook andere insecten (bijvoorbeeld dazen, bijen, vliegen) kunnen het werkplezier soms flink onder druk zetten.
- Op de Surinaamse legstranden komen ook grotere dieren voor zoals slangen, schorpioenen, apen, jaguars en poema. Vooral tijdens nachtelijke uitstapjes wordt hier veel aandacht aan besteed om mogelijke aanvallen te vermijden.
-Naar Boven-
AFRONDING
Nadat een onderzoek is afgerond dienen alle verwerkte gegevens overzichtelijk in een verslag te worden gebundeld. Alle betrokken partijen krijgen hiervan een kopie zodat het voor iedereen duidelijk is wat er met de verzamelde data is gedaan. Belangrijke resultaten van het onderzoek worden gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften. Hierdoor hebben andere onderzoekers en / of belangstellende toegang tot deze gegevens. Ook het plaatsen van data op internet maakt de toegankelijkheid voor derden makkelijk. Deze vorm van informatie verspreiding wordt de laatste jaren veelvuldig gebruikt.
Het publiceren van gegevens principe waar aan alle wetenschappelijke onderzoekers zich (moeten) houden. Op deze manier kan de kennis door iedereen worden opgevraagd en worden gebruikt om ander en vervolg onderzoek te verbeteren.
- Biotopic presenteert ieder jaar haar resultaten op diverse (internationale) symposia. De contacten die hierbij worden opgedaan leveren vaak veel nieuwe ideeën op en stimuleren het voortzetten en het uitbreiden van het zeeschildpadden-onderzoek in Suriname.
- Belangrijke resultaten worden openbaar gemaakt voor mede-onderzoekers en geïnteresseerden door middel van wetenschappelijke publicaties en met behulp van een homepage. De homepage geeft behalve een goed overzicht over de resultaten ook uitleg over de organisatie. (http://www.biotopic.demon.nl)
-Naar Boven-
VRAGEN EN OPDRACHTEN
- Wat voor ecologisch onderzoek wordt er meestal in tropische landen uitgevoerd?
- Wanneer er een plan wordt geschreven komen vier vragen altijd aan de orde. Welke vier vragen zijn dit en wat wordt er met deze vragen bedoeld?
- Waarom is het belangrijk dat er een projectvoorstel wordt geschreven voordat er onderzoek wordt uitgevoerd?
- Waarden en normen verschillen per land en per cultuur. Kun je hier vier voorbeelden van geven?
- Er wordt veel onderzoek gedaan om tropische oerwouden te beschermen. Als jij hiervoor een pionierstudie uit moet voeren, wat ga je dan onderzoeken?
- MINIPROJECT
In Florida (Verenigde Staten) zijn diverse organisaties betrokken bij zeeschildpadden onderzoek en bescherming.
- Probeer met behulp van internet en e-mail er achter te komen welke organisaties dit zijn en wat ze doen.
- Verwerk de gegevens in een korte rapportage en vermeld bij elke organisatie hoe je aan de informatie bent gekomen.
(Je mag ook een eigen onderzoeksonderwerp kiezen en de daarbij behorende organisaties zoeken.)
-Naar Boven-
LERARENHANDLEIDING BIJ VRAGEN EN OPDRACHTEN
- De aangeboden tekst is geschreven voor de bovenbouw van het middelbaar onderwijs (4-5 Havo, 4-6 VWO, 4-6 Atheneum).
- De antwoorden van de vragen 1 t/m 4 zijn voor het belangrijkste deel letterlijk in de tekst te vinden.
- Vraag 5 en opdracht 6 verlangen inzicht en creativiteit. Sturende en/of aanvullende informatie voor deze twee opdrachten kan nuttig zijn. De beoordeling kan op deze manier aangepast worden aan het niveau.
- De vragen 1 t/m 5 kunnen ruim binnen een lesuur worden beantwoord.
- Voor opdracht 6 is minimaal één lesuur werken met computers in de mediatheek noodzakelijk. Ook thuiswerk is hierbij gewenst in verband met de verslaglegging.
- Alle rood gekleurde woorden en zinsdelen bij de antwoorden zijn in de tekst terug te vinden.
-Naar Boven-
VRAGEN EN ANTWOORDEN
- Wat voor ecologisch onderzoek wordt er meestal in tropische landen uitgevoerd?
Onderzoek naar oerwouden, watergebieden en specifieke dier- en plantensoorten die in deze landen veelvuldig voorkomen.
- Wanneer er een plan wordt geschreven komen vier vragen altijd aan de orde. Welke vier vragen zijn dit en wat wordt er met deze vragen bedoeld?
- Wat is het doel van het onderzoek?
- Waar wordt het onderzoek uitgevoerd?
- Hoe wordt er te werk gegaan om het doel te bereiken?
- Wanneer zal het onderzoek uitgevoerd worden?
- Waarom is het belangrijk dat er een projectvoorstel wordt geschreven voordat er onderzoek wordt uitgevoerd?
- Een projectvoorstel is bedoeld om potentiële financiers te stimuleren om het project te steunen.
- Ook zullen alle mensen en organisaties die betrokken worden bij het onderzoek inzage hebben.
Verder zal een projectvoorstel als werkplan gebruikt worden.
- Waarden en normen verschillen per land en per cultuur. Kun je hier vier voorbeelden van geven?
Drugsbeleid en acceptatie; kleedgedrag; sociale omgang; drankgebruik; roken; seks; vloeken; hiërarchie; fotograferen; het woord nemen; ect. ect.
- Er wordt veel onderzoek gedaan om tropische oerwouden te beschermen. Als jij hiervoor een pionierstudie uit moet voeren, wat ga je dan onderzoeken?
- Overleg en mogelijke samenwerking met aanwezige lokale en/of nationale organisaties die van belang zijn.
- Het onderzoeksgebied opzoeken en op kleine schaal veldonderzoek starten. Hierdoor wordt het duidelijk in hoeverre toekomstig onderzoek op die plek mogelijk is en wat voor aanpassingen nodig zijn om dit te realiseren.
- Contact zoeken met lokale bewoners. Hierdoor leer je culturele normen en waarden kennen en kan een mogelijke samenwerking worden opgezet.
- In kaart brengen van positieve en negatieve factoren die een rol spelen bij het beschermen van tropisch oerwoud.
- Houtkap bedrijven bezoeken en onderzoeken hoe zij staan tegenover onderzoek in tropische oerwouden.
- Inventariseren in hoeverre de infrastructuur van het land voldoet aan de eisen voor het onderzoek (bijvoorbeeld aanschaf materialen, telefoon, gebruik computers, huisvesting).
Het antwoord van vraag 5 kan veel meer omvatten dan de hier gegeven mogelijkheden. De onderstreepte woorden en zinsdelen zijn in de tekst terug te vinden en moeten daarom worden genoemd.
- MINIPROJECT
In Florida (Verenigde Staten) zijn diverse organisaties betrokken bij zeeschildpadden onderzoek en bescherming.
- -Probeer met behulp van internet en e-mail er achter te komen welke organisaties dit zijn en wat ze doen.
- -Verwerk de gegevens in een korte rapportage en vermeld bij elke organisatie hoe je aan de informatie bent gekomen.
(Je mag ook een eigen onderzoeksonderwerp kiezen en de daarbij behorende organisaties zoeken.)
De rapportage wordt beoordeeld. Factoren als opzet, overzichtelijkheid, volledigheid, verzorging, ect. spelen een rol bij de beoordeling. Door de aangegeven manier van informatiewinning is controle mogelijk.
-Naar Boven-
VOOR MEER INFORMATIE
Luc van Tienen
Retiefstraat 73c
1092 VZ Amsterdam
emailadres: tienen@biotopic.demon.nl